PolskiEnglishРоссиюУкраїнське
Polz i Polz radcowie prawni - Kancelaria Prawnicza
Publikacje
Strona Główna
Prawnicy
Usługi Prawnicze
Publikacje
Kontakt i Mapa

OBYWATELSTWO POLSKIE

 

Obywatelstwo polskie reguluje ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49). Obywatelami polskim są osoby, które posiadają obywatelstwo polskie na podstawie dotychczasowych przepisów. Obywatelstwo polskie jest niezbywalne, co wyraża się w tym, że zawarcie związku małżeńskiego przez obywatela Polski z cudzoziemcem nie powoduje zmian w obywatelstwie małżonków, a zmiana obywatelstwa przez jednego z małżonków nie ma wpływu na obywatelstwo drugiego.

 

 

Nabycie obywatelstwa polskiego

Nabycie obywatelstwa polskiego może nastąpić z mocy prawa bądź na podstawie aktu indywidualnego. Z mocy prawa nabycie obywatelstwa polskiego uzyskuje się przez urodzenie, znalezienie oraz repatriację. Natomiast na podstawie aktu indywidualnego może zostać ono nadane przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej albo może zostać dokonane jego uznanie przez uprawnione organy. Ponadto, regulacje prawne przewidują uproszczone formy nabycia obywatelstwa polskiego takie jak prawo opcji, naturalizacja oraz reintegracja.

 

 

Urodzenie

Podstawowym sposobem nabycia obywatelstwa polskiego jest fakt urodzenia się z rodzica, który jest obywatelem polskim. Sposób ten nazywamy pierwotnym nabyciem obywatelstwa. Wyraża on zasadę krwi (łac. ius sanguinis), która zakłada, że dziecko dziedziczy obywatelstwo po rodzicach. Przeciwstawną do niej jest zasada ziemi (łac. ius soli), zgodnie z którą dziecko nabywa obywatelstwo państwa, na terytorium którego następują jego narodziny.

 

Znalezienie

Dziecko urodzone lub znalezione w Polsce nabywa obywatelstwo polskie, gdy oboje rodzice są nieznani bądź nieokreślone jest ich obywatelstwo lub nie posiadają żadnego obywatelstwa.

 

Repatriacja

Zgodnie z ustawą z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. Nr 106, poz. 1118) repatriantem jest osoba polskiego pochodzenia, która przybyła do Polski na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji, z zamiarem osiedlenia się na stałe. Repatriant nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa z dniem przekroczenia granicy państwa.
Ponadto, za repatrianta może być uznana osoba, która spełnia następujące warunki:

  1. jest polskiego pochodzenia,
  2. przed dniem wejścia w życie ustawy zamieszkiwała na stałe na terytorium obecnej Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżańskiej, Republiki Gruzji, Republiki Kazachstanu, Republiki Kyrgyskiej, Republiki Tadżykistanu, Republiki Turkmenistanu, Republiki Uzbekistanu albo azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej,
  3. nie zachodzą wobec niej okoliczności wskazujące, że:
    • - utraciła obywatelstwo polskie nabyte w drodze repatriacji na podstawie ustawy o repatriacji, lub
    • - repatriowała się z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na podstawie umów repatriacyjnych zawartych w latach 1944–1957 przez Rzeczpospolitą Polską albo przez Polską Rzeczpospolitą Ludową z Białoruską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Ukraińską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Litewską Socjalistyczną Republiką Radziecką i Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich do jednego z państw będących stroną tych umów, lub
    • - w czasie pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej działała na szkodę podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej, lub
    • - uczestniczyła lub uczestniczy w łamaniu praw człowieka,
  4. przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, udzielonego w związku z pobieraniem nauki w szkole wyższej na podstawie przepisów o podejmowaniu i odbywaniu studiów przez osoby nie będące obywatelami polskimi i złożyła wniosek do wojewody o przyznanie obywatelstwa polskiego w terminie 12 miesięcy od ukończenia szkoły wyższej.

 

Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki:

  • co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; warunek ten uważa się za spełniony, jeśli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów;
  • wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów.

 

Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz osoba ta wykaże swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów.

 

Decyzje w sprawach stwierdzenia polskiego pochodzenia wydaje konsul.

 

Nadanie obywatelstwa

Kompetencję do nadania obywatelstwa polskiego ma jedynie Prezydent RP. Zakres podmiotowy obejmuje cudzoziemców, którzy zamieszkują terytorium Polski przez co najmniej 5 lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub posiadają prawo stałego pobytu. W uzasadnionych przypadkach może zostać nadane obywatelstwo polskie cudzoziemcowi pomimo niespełnienia wymienionych przesłanek. Nadanie obywatelstwa polskiego obojgu rodzicom rozciąga się na dzieci pozostające pod ich władzą rodzicielską. Natomiast w przypadku, gdy obywatelstwo zostało nadane tylko jednemu z rodziców, rozciąga się ono na dzieci, które pozostają pod jego wyłączną władzą rodzicielską albo co do których drugie z rodziców nie będące obywatelem polskim wyraziło zgodę przed właściwym organem na nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego. Jeśli dzieci ukończyły 16 lat, nadanie im obywatelstwa lub rozciągniecie go na nie, może nastąpić jedynie za ich zgodą.

 

Uznanie

Instytucja ta dotyczy osób o nieokreślonym obywatelstwie. Następuje na wniosek osoby zainteresowanej. Rozciąga się ono na dzieci uznanego, jeżeli zamieszkują one w Polsce. W przypadku uznania za obywateli polskich obojga rodziców rozciąga się również na dzieci pozostające pod ich władzą rodzicielską. Uznania dokonuje właściwy wojewoda.

 

Prawo opcji

Dotyczy dzieci, które utraciły obywatelstwo polskie na skutek oświadczenia woli rodziców. W świetle wspomnianej już zasady krwi, dziecko nabywa obywatelstwo polskie, choćby tylko jedno z rodziców posiadało obywatelstwo polskie. Jednakże rodzice w oświadczeniu złożonym zgodnie przed właściwym organem w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia się dziecka mogą wybrać dla niego obywatelstwo państwa obcego, którego obywatelem jest jedno z rodziców, jeżeli według prawa tego państwa dziecko nabywa jego obywatelstwo. W przypadku braku porozumienia między rodzicami każde z nich może zwrócić się w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia się dziecka o rozstrzygnięcie do sądu. Dziecko, które nabyło obywatelstwo obce zgodnie z powyższa procedurą, może nabyć obywatelstwo polskie poprzez złożenie oświadczenia o nabycia obywatelstwa polskiego, które powinno być złożone po ukończeniu przez dziecko szesnastu lat, a przed upływem sześciu miesięcy od dnia osiągnięcia przez nie pełnoletniości.

 

Uproszczona naturalizacja

Może wystąpić w przypadku cudzoziemca, pozostającego w związku małżeńskim zawartym z osobą posiadającą obywatelstwo polskie, który zamieszkuje w Polsce na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub posiadając prawo stałego pobytu. Ma on możliwość nabycia obywatelstwa polskiego, jeżeli w terminie 3 lata i 6 miesięcy od dnia zawarcia związku małżeńskiego albo 6 miesięcy od dnia uzyskania przez cudzoziemca zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub nabycia prawa stałego pobytu złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia.

 

Reintegracja

Osoba, która utraciła obywatelstwo polskie przez nabycie obywatelstwa obcego wskutek zawarcia małżeństwa z cudzoziemcem lub w związku z zawarciem takiego małżeństwa, odzyskuje obywatelstwo polskie, jeżeli po ustaniu tego małżeństwa lub jego unieważnieniu złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia.

 

 

Podwójne obywatelstwo

Problem podwójnego obywatelstwa jest wynikiem nakładania się na siebie zasady krwi i zasady ziemi. Bardzo często jest spotykana sytuacja, w której dziecko ma podwójne obywatelstwo, ponieważ miejscem narodzin jest jedno z państw w których obowiązuje zasada ziemi, na przykład Stany Zjednoczone, a rodzice, bądź co najmniej jedno z nich, posiada obywatelstwo państwa, w którym ma zastosowanie zasada krwi, na przykład właśnie Polska. W Polsce, zgodnie z zasadą wyłączności, można posługiwać się tylko jednym obywatelstwem. Dopóki jednak obywatel polski nie utracił obywatelstwa polskiego, w Polsce nie może być traktowany jako cudzoziemiec, czyli na przykład nie może korzystać na terenie Polski z opieki konsularnej Konsulatu kraju obcego, którego obywatelstwo również posiada. Osoba taka powinna przekraczać granicę RP okazując polski dokument podróży, czyli polski paszport lub dowód osobisty i posługiwać się nim w kraju.
Obywatelstwo polskie nie może być domniemane. Samo oświadczenie osoby, że posiada obywatelstwo polskie nie jest wystarczające do jego stwierdzenia. Do załatwiania wszelkich spraw administracyjnych czy cywilnoprawnych, wymagających potwierdzenia obywatelstwa polskiego, konieczny jest polski paszport lub dowód osobisty. W przypadku wątpliwości i braku dokumentu poświadczającego obywatelstwo polskie, należy przeprowadzić poświadczenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego.

 

W czasach postępującej integracji Unii Europejskiej mogłoby się wydawać, że obywatelstwo nie jest tak istotną kwestią z uwagi na swobody jakie przysługują obywatelom polskim z racji członkowstwa w UE. Jednakże jest wiele kwestii w prawie polskim, które warunkują nabycie określonych uprawnień od posiadania obywatelstwa polskiego. Jest ono szczególnie istotne z uwagi na jurysdykcję krajową sądów, która to wyznacza właściwość sądów. Dlatego na przykład do jurysdykcji krajowej należą sprawy małżeńskie, jeżeli choćby jedno z małżonków miało obywatelstwo polskie lub, nie posiadało żadnego obywatelstwa, a miało miejsce zamieszkania w Polsce. Tak samo do jurysdykcji krajowej należą sprawy ze stosunków rodziców i dzieci oraz dotyczące przysposobienia, jeżeli choćby jedna ze stron ma obywatelstwo polskie lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, ma miejsce zamieszkania w Polsce. Podobnie w sprawach spadkowych, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci miał obywatelstwo polskie lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, zamieszkiwał w Polsce sprawa podlega rozpoznaniu przez sądy krajowe. Z tych względów znajomość podstawowych informacji dotyczących nabycia obywatelstwa oraz problemów z tym związanych jest bardzo istotna.

Projekt i Wykonanie: PIKTO Copyrights 2007 - Piotr Polz Radca Prawny