PolskiEnglishРоссиюУкраїнське
Polz i Polz radcowie prawni - Kancelaria Prawnicza
Publikacje
Strona Główna
Prawnicy
Usługi Prawnicze
Publikacje
Kontakt i Mapa

ROZWÓD I SEPARACJA

 

 

Rozwód

 

Rozwód jest instytucją prowadzącą do rozwiązania  istniejącego związku małżeńskiego.  Małżonkowie mogą żądać rozwodu jedynie, jeśli między nimi nastąpił zupełny i trwał rozkład pożycia małżeńskiego w sferze uczuciowej, ekonomicznej i fizycznej. Jednakże, pomimo zaistnienia takich okoliczności, rozwód nie będzie dopuszczalny jeśli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

 

 

Wina za rozkład pożycia małżeńskiego.

 

W sprawie rozwodowej sąd zawsze orzeka, kto jest winny rozkładowi pożycia. Odstąpienie od orzekania w przedmiocie winy może nastąpić tylko na zgodny wniosek stron. Nie zmienia to jednak ścisłego związku obydwu elementów wyroku orzekającego rozwód, tj. orzeczenia o rozwiązaniu związku małżeńskiego i orzeczenia w przedmiocie winy. (SN IV CK 557/2004) Skutkiem złożenia takiego wniosku jest to, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy za rozkład pożycia. Co istotne, jeżeli małżonkowie w trakcie sprawy rozwodowej zmienią zdanie co do winy, mogą cofnąć swój wniosek.

 

W ocenie Sądu najwyższego „Pojęcie winy w prawie cywilnym w ogólności, w tym także - winy przy rozwodzie obejmuje element obiektywny i subiektywny. Element obiektywny zachodzi wtedy, gdy zachowanie małżonka narusza jego obowiązki ustawowe lub wypływające z zasad współżycia społecznego. W ocenie zachowań mówimy tu o bezprawności zachowań małżonka. Element subiektywny polega na naganności zachowań, inaczej mówiąc, na zarzucalności czynów czy zaniechań. W ocenie sięgamy po określenia: zachowanie naganne, niegodziwe, niemoralne, złe. Specyfika orzekania o winie przy rozwodzie polega na tym, że wnikliwą analizą trzeba objąć jej element subiektywny. Chodzi tu w istocie o analizę psychologiczną, choć jej przedmiotem są w zasadzie zewnętrzne jedynie objawy (zachowania) wewnętrznych przeżyć. Ostateczna ocena naganności (zarzucalności) opiera się na kryteriach głównie moralnych, a nie –prawnych’
Wina rozkładu pożycia pozostaje w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa. Za zawinione przyczyny rozkładu należy uznać nie tylko naganne zachowanie się wobec współmałżonka, ale także względem dzieci i innych osób bliskich małżonkom. Kwestia winy za rozkład pożycia ma wpływ na obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi. Małżonek ponoszący winę za rozkład pożycia ma obowiązek alimentacyjny:

  • względem małżonka niewinnego;
  • w stosunku do małżonka, który również ponosi winę za rozkład pożycia, jeżeli znajduje się w niedostatku.

Małżonek, który nie jest winnym rozkładu pożycia ma obowiązek alimentacyjny tylko względem małżonka, który również nie ponosi winy za rozkład pożycia. Należy zauważyć, że obowiązek dostarczania śródków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednak jeśli zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, Sąd, ze względu na wyjątkowe okoliczności, na żądanie uprawnionego, może przedłużyć owy pięcioletni termin.

 

 

Wyrok rozwodowy

 

Rozstrzygnięcia, w wyroku orzekającym rozwód, podejmowane przez sąd z urzędu dotyczą:

  1. władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi rozwodzących się małżonków
  2. kontaktów rodziców z ich małoletnimi dziećmi
  3. wysokości, w jakiej każde z małżonków jest zobowiązane do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci
  4. sposobu korzystania przez rozwiedzionych małżonków ze wspólnie zajmowanego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania po rozwodzie
  5. kwestii, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia chyba że małżonkowie zgłosili zgodne żądanie o zaniechanie orzekania w tym przedmiocie

 

Na wniosek (żądanie) strony sąd w wyroku orzekającym rozwód może:

  1. w wyjątkowych wypadkach, gdy jedno z małżonków zajmujących wspólne mieszkanie swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, nakazać jego eksmisję
  2. orzec o podziale wspólnego mieszkania (jest do tego niezbędny zgodny wniosek obojga małżonków), jeżeli ów podział jest możliwy
  3. przyznać mieszkanie jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, a przyznanie mieszkania jednemu z małżonków jest możliwe
  4. dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu
  5. orzec o obowiązku dostarczania jednemu z rozwiedzionych małżonków przez drugiego rozwiedzionego małżonka środków utrzymania

Rozstrzygnięcia zawarte w wyroku orzekającym rozwód stają się skuteczne od chwili uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie.

 

 

Porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej.

 

Jeśli rodzice osiągną  porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie i jest ono zgodne z dobrem dziecka sąd je uwzględnia. Porozumienie ma cechy umowy, powinno określać sposób sprawowania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka w zakresie wszystkich elementów władzy rodzicielskiej, może więc - przykładowo - określać miejsce pobytu dziecka, zasady wychowania, kierunek i zakres wykształcenia, wybór szkoły i zawodu, praktykę zawodową, wypoczynek, leczenie oraz sposób utrzymywania kontaktów po rozwodzie, sposób rozstrzygania przyszłych sporów, np. przez mediacje.

 

 

Skutki wyroku rozwodowego.

  • Alimenty na dzieci - Sąd orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków ma obowiązek ponoszenia  kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Z reguły na jednego z małżonków nałożony jest obowiązek płacenia alimentów do rąk drugiego małżonka, z którym mieszkają dzieci.
  • Władza rodzicielska - Sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków. Może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego. Może także nie ograniczać władzy żadnego z rodziców.
  • Wspólne mieszkanie małżonków - Sąd w wyroku orzekającym rozwód orzeka także o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, jeśli małżonkowie mieszkają wspólnie. Na zgodny wniosek małżonków sąd może orzec o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków. Należy jednak spełnić jeden warunek, drugi małżonek musi wyrazić zgodę na opuszczenie mieszkania bez dostarczenia lokalu zastępczego.
  • Podział majątku - na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego. Sąd dokonuje tego, jeżeli przeprowadzenie podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.
  • Rozdzielność majątkowa - powstaje rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami. Od momentu orzeczenia rozwodu każdy z małżonków zarabia tylko na swój majątek osobisty.
  • Wyłączenie od dziedziczenia - małżonkowie nie dziedziczą po sobie. Nie dotyczy to dziedziczenia testamentowego. Oznacza to, że nie ma przeszkód, aby byli małżonkowie uczynili zapis w akcie ostatniej woli, na rzecz byłego współmałżonka.
  • Brak domniemania pochodzenia dziecka - brak jest prawnego domniemania, że dziecko pochodzi z małżeństwa, jeżeli urodziło się po upływie 300 dni od orzeczenia rozwodu.
  • Powrót do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa - oświadczenie małżonka rozwiedzionego o powrocie do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa, musi być złożone osobiście przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego w terminie trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu

 

Separacja

 

Separacja polega na uchyleniu wspólnoty małżeńskiej, bez prawa wstępowania przez małżonków w nowy związek małżeński. Według prawa polskiego główna przesłanką separacji jest zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Rozkład pożycia małżeńskiego rozumie się tu jako więź fizyczną, psychiczną i gospodarczą występującą pomiędzy małżonkami. Nie jest możliwe wystąpienie separacji, jeżeli z jej powodu ucierpiałoby dobro wspólnych, małoletnich dzieci. Separacje można natomiast orzec na wspólny wniosek małżonków, gdy nie mają oni wspólnych małoletnich dzieci.

 

 

Skutki separacji:

  • rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami - po orzeczeniu separacji każdy z małżonków zarabia na swój osobisty majątek,
  • wyłączenie od dziedziczenia - małżonkowie nie dziedziczą po sobie,
  • brak domniemania pochodzenia dziecka, jeżeli urodziło się po upływie 300 dni od momentu orzeczenia separacji,
  • obowiązek pomocy między małżonkami,
  • alimenty pomiędzy małżonkami - w określonych przez prawo sytuacjach pomiędzy małżonkami istnieje obowiązek płacenia alimentów. W przypadku orzeczenia separacji bez wskazania winy, przesłanką alimentacyjną jest niedostatek małżonka. Natomiast gdy jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego za rozpad pożycia małżeńskiego, na skutek czego drugiemu z małżonków pogorszyła się sytuacja materialna, sąd może na wniosek małżonka niewinnego może orzec o obowiązku płacenia alimentów małżonka winnego na rzecz małżonka niewinnego,
  • alimenty na dzieci - najczęściej na jednego z małżonków sąd nakłada obowiązek płacenia alimentów na wychowanie i utrzymanie niepełnoletniego dziecka. Nie zawsze uzyskanie pełnoletniości przez dziecko powoduje, że obowiązek alimentacyjny ustaje, gdyż dziecko może domagać się płacenia alimentów do ukończenia studiów wyższych,
  • władza rodzicielska - sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem i najczęściej uwzględnia porozumienie małżonków dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej jeżeli jest to zgodne z dobrem dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z małżonków, tym samym ograniczając ją drugiemu małżonkowi lub na zgodny wniosek pozostawić ją obu małżonkom,
  • wspólne mieszkanie małżonków - jeżeli małżonkowie mieszkają we wspólnym mieszkaniu, sąd w wyroku orzekającym separację orzeka także o sposobie korzystanie z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania przez małżonków w separacji,
  • podział majątku wspólnego - na wniosek jednego z małżonków sąd może dokonać podziału majątku wspólnego.

Prawo daje małżonkom możliwość zniesienia separacji. Na wspólny wniosek małżonków sąd orzeka o zniesieniu separacji. W momencie zniesienia separacji ustają także jej skutki.

Projekt i Wykonanie: PIKTO Copyrights 2007 - Piotr Polz Radca Prawny